Góry, jaskinie i czarownice
Góry Świętokrzyskie, Świętokrzyski Park Narodowy, znane uzdrowiska i najbardziej znana polska jaskinia. Ale także pradawne legendy, czary, duchy i sabaty czarownic. Miasteczka perełki takie jak Sandomierz i miejsca perełki takie jak Dworek Mikołaja Reja w Nagłowicach. Są też dinozaury i Koziołek Matołek😉. Tak więc w świętokrzyskim dla każdego coś dobrego 😊.
Oto lista najciekawszych atrakcji na terenie województwa świętokrzyskiego, które udało nam się dotychczas zobaczyć podczas naszych wycieczek w tamte regiony.
Góry Świętokrzyskie
Są to najstarsze góry w Polsce, zbudowane z najtwardszych spotykanych w Polsce skał. To dno morza, które kilkaset milionów lat temu znajdowało się na tym terenie. Wędrując po szlakach można znaleźć na ziemi kawałki kwarcytu.
Najwyższym pasmem Gór Świętokrzyskich są Łysogóry. Najwyższym szczytem na zachodzie – Łysica (612m n.p.m.), a na wschodzie – Łysa Góra, nazywana też Łyścem lub Świętym Krzyżem (594 m n.p.m.). To tu zgodnie z legendą odbywały się sabaty czarownic. Jak to z legendami bywa – zawsze jest w nich ziarnko prawdy. Według naukowców był tu ośrodek kultu religijnego Słowian.
O innych parkach narodowych w Polsce TUTAJ
Muzeum Wsi Kieleckiej – Park Etnograficzny w Tokarni
To jedno z najchętniej odwiedzanych miejsc na ziemi świętokrzyskiej. Tu świat się zatrzymał w XIX i XX wieku. Drewniane chałupy, strzechy i gonty na dachach, przydomowe ogródki, łany zbóż…
Skansen działa od 1977 roku. Jego ideą jest odtworzenie typowego układu osadniczego różnych części Kielecczyzny: Gór Świętokrzyskich, Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Wyżyny Sandomierskiej i Niecki Nidziańskiej. Znajdują się tu przykłady budownictwa drewnianego datowane od XVII do pierwszej połowy XX wieku. Tu, w dolinie Czarnej Nidy, na dość sporym terenie, mamy ponad 60 obiektów pochodzących z różnych miejscowości regionu świętokrzyskiego. Są one rozmieszczone w sześciu sektorach.
Więcej na ten temat TUTAJ
Sandomierz
Malowniczo położony na nadwiślańskiej skarpie, to perła renesansu na szlaku polskich miast. Sandomierz jest jednym z piękniejszych miast w Polsce. Jest też jednocześnie jednym z najstarszych. Położony na siedmiu wzgórzach, bywa nazywany Małym Rzymem.
A z atrakcji oprócz Rynku i Ratusza mamy tutaj zamek, lessowe wąwozy, podziemną trasę turystyczną, czy Góry Pieprzowe.
Więcej o atrakcjach Sandomierza TUTAJ
Więcej o renesansowych miastach Polski TUTAJ
Góry Pieprzowe
500 milionów lat temu, w czasach prekambryjskich z łupków i kwarcytów powstały najwyższe góry na Ziemi. Podatne na erozję zamieniły się do naszych czasów w ciemnoszare pagórki. A zlepki łupków przypominające pieprz dały wzgórzom nazwę. A może… Według legendy przed wiekami w okolicy mieszkali mnisi. Na opadających ku Wiśle zboczach uprawiali rośliny, których czarne nasiona były tak ostre, że po rozgryzieniu paliły żywym ogniem. I to właśnie od tych wydarzeń okolice nazywa się Górami Pieprzowymi.
“Pieprzówki” słyną jednak nie z wieku, tylko z unikatowej przyrody. Obok siebie występuje tu roślinność charakterystyczna dla stepów i terenów podmokłych. Szczególnie cenne w Górach Pieprzowych są dzikie róże. Jest to największe rosarium dzikiej róży w Europie. W tym nietypowym mikroklimacie rośnie aż kilkanaście gatunków dzikich róż, z czego 2 występują tylko i wyłącznie tutaj.
Wędrując po „Pieprzówkach” oprócz geologii i roślinności podziwiamy widoki.
Panorama Wisły, panorama Sandomierza. Dla nich warto tu być.
Najlepsze widoki są z okolic Kamienia Łukawskiego, z Willi Dzika Róża. Można tam podjechać rowerem – od Starówki są drogowskazy (ok. 4km. Najpierw zjeżdżamy do poziomu Wisły, potem wspinamy się). Chcąc pochodzić po górach trzeba wybrać pieszy szlak czerwony po Rezerwacie Gór Pieprzowych.
Sandomierskie winnice
Słyszeliście o odradzającej się tradycji uprawy winorośli w Polsce?
Wyżyna Sandomierska – dzięki łagodnemu klimatowi i lessowym glebom na łupkach – jest właśnie jednym z takich regionów, gdzie winiarstwo po wiekach letargu się odradza.
My już po raz któryś przekonaliśmy się, że wypad do polskiej winnicy to weekend doskonały!
Więcej o winie, winnicach i weekendzie na Sandomierszczyźnie TUTAJ
Zamek w Chęcinach
Zamek Królewski w Chęcinach to jeden z ciekawszych zabytków w województwie świętokrzyskim. Charakterystyczne trzy wieże zamku widać już z daleka.
Dziś to tzw. „trwała ruina”, ale przez wieki był ważnym ośrodkiem życia politycznego. To stąd Władysław Łokietek ruszał na wielką bitwę pod Płowce. To na tej niezdobytej skale, w obawie przez Krzyżakami, zdeponował skarbiec koronny. Tu królowa Bona gromadziła swe skarby, które po opuszczeniu Polski chciała zabrać ze sobą do Włoch. Podobno w podziemnych lochach znajdują się jeszcze pozostawione przez nią w pośpiechu precjoza…
To wreszcie właśnie zamek w Chęcinach stał się twierdzą w Kamieńcu Podolskim w filmie „Pan Wołodyjowski” w reżyserii Jerzego Hoffmana.
Najlepiej przybyć tu poza sezonem, gdyż w lecie jest tłoczno i gwarno.
Jak się wdrapać przy dobrej pogodzie, to widać nawet szczyty Tatr.
Więcej na ten temat TUTAJ
Ruiny pałacu Tarłów w Podzamczu Piekoszowskim
W malutkim Podzamczu Piekoszowskim, na skraju wsi pyszni się potężny pałac. Dziś to tylko ruina, ale w latach świetności był wspaniałą, zbudowaną z rozmachem i pełną splendoru rezydencją magnacką. Pałac został wybudowany w latach 1645-1650.
Więcej na ten temat TUTAJ
Ruiny zamku rycerskiego w Sobkowie
Nad brzegami Nidy, na srkaju Sobkowa, zachowały się pozostałości obronnej fortalicji z XVI stulecia. Po środku stoją zaś ruiny klasycystycznego pałacu z wieku XVIII. Można tu pysznie zjeść, można klimatycznie przenocować. Są konie, ptaki drapieżne i stary, leniwy kot. To miejsce nieoczywiste. Zamek dla tych, co lubią uciec z głównej drogi.
Więcej na ten temat TUTAJ
Góra Miedzianka
Miedzianka to szczyt Gór Świętokrzyskich liczący 354m n.p.m. Wchodzi się łatwo i sprawnie, a widoki ze szczytu piękne. Widać pola, łąki, lasy i wsie, widać malownicze ruiny zamku królewskiego w Chęcinach, a przy dobrej pogodzie Łysogóry. Miedzianka to też miejsce z historią, stąd bowiem od czasów średniowiecza wydobywano kruszce, głównie miedź – stąd nazwa.
To idealne miejsce na popołudniowy spacer. Leży zaledwie 25km na zachód od Kielc.
Więcej na ten temat TUTAJ
Góra Zelejowa
Zelejowa to szczyt w Górach Świętokrzyskich liczący 372m n.p.m. Wchodzi się łatwo i sprawnie – jest szlak, jest ścieżka dydaktyczna. Rzeźba skalnej grani uznawana jest za modelowy przykład krasu powierzchniowego – najciekawszy w Górach Świętokrzyskich, jeden z najciekawszych w Polsce.
Zelejowa to też miejsce z historią. Stąd w dawnych czasach wydobywano kalcyt o charakterystycznym wzorze – słynną „różankę zelejowską” wykorzystywaną od XV jako „marmur”.
Na Zelejowej występuje najdłuższa w Górach Świętokrzyskich grań wapienna oraz dwa spektakularne stare kamieniołomy.
Więcej na ten temat TUTAJ
„Skałki Piekło” pod Niekłaniem
Piekła, piekiełka, diabelskie bramy, kamienie i jaskinie – to z nimi kojarzy się świętokrzyskie.
Rozrzucone po lasach, odporne na wietrzenie piaskowce i wapienie tworzą niesamowitą scenerię tak charakterystyczną dla okolicy.
„Skałki Piekło” pod Niekłaniem został uznany za najpiękniejszy rezerwat przyrody nieożywionej w województwie świętokrzyskim. To zdecydowany must see okolic Kielc.
Więcej na ten temat TUTAJ
Spływ Nidą
Nida – ta licząca sobie ponad 100km rzeka, powstaje z połączenia Nidy Białej i Czarnej we wsi Żarniki koło Chęcin, aby dalej płynąc na południe wpaść do Wisły gdzieś pomiędzy Krakowem a Tarnobrzegiem.
Zarówno Nida Biała, Czarna, jak i ta właściwa nigdy nie były regulowane, dlatego zachowały swój naturalny dziki charakter. Spływy kajakowe nimi to czysta przyjemność – obcowanie z piękną przyrodą połączone z odrobiną wysiłku i nutką relaksu.
Najpopularniejszym odcinkiem zdaje się być ten z Tokarni do Sobkowa lub Mokrska Dolnego. To trasa 16km obliczana na jakieś 4-5h wiosłowania. Płynie się tutaj najpierw Nidą Czarną aby w Żernikach wpaść w Nidę. My jednak popłynęliśmy na trasie Bizoręda – Choiny. To 10km fantastycznej przygody Nidą Białą, co zajęło nam 2h wiosłowania.
Więcej o spływie TUTAJ
Ruiny zamku w Międzygórzu
Na wyniosłym cyplu stromego wzgórza pysznią się malownicze ruiny średniowiecznego zamku. Cisza, spokój, wokół same pola i sady, jakieś kilka domów. Miejsce jest niezwykle klimatyczne i zdecydowanie warte odwiedzenia.
Więcej o zamku i zwiedzaniu TUTAJ
Dymarki w Nowej Słupi
Co roku w Nowej Słupi w sierpniu organizowane są dymarki. Jest to wielkie regionalne święto podczas którego można obejrzeć prezentację wytopu żelaza w dymarkach. Można też uczestniczyć w licznych warsztatach rzemiosł antycznych. Zobaczyć pracę dawnych kowali, garncarzy, rzeźbiarzy. Na koniec być świadkiem rekonstrukcji bitwy barbarzyńców z legionami rzymskimi. Dzieciaki – zachwycone!
Jura Park w Bałtowie
Jest to otwarty w 2004 roku kompleks turystyczny znajdujący się we wsi Bałtów. Głównym elementem parku są rekonstrukcje dinozaurów naturalnej wielkości. Na terenie znajduje się ponad 100 gadów, przewodnicy ciekawie opowiadają o zamierzchłych czasach prehistorii, można własnoręcznie pobawić się w paleontologa i odkopać część szkieletu. Jest też kino, w którym wyświetlane są filmy w 5D! Oprócz tego co widzimy i słyszymy na ekranie nasze fotele się bujają, czujemy zapach i od czasu do czasu jesteśmy przez „coś” dotykani. Niesamowita zabawa i atrakcja zwłaszcza dla dzieci, ale dorośli też się nie nudzą.
Krzemionki – neolityczna kopalnia krzemienia
Jest to kompleks kopalń, w których w epoce neolitu (późna epoka kamienia) i wczesnej epoce brązu wydobywano krzemień. Miało to miejsce w latach 3900 – 1600 p.n.e. Kopalnie w Krzemionkach jako jedyne tego typu obiekty na świecie zostały udostępnione do zwiedzania turystycznego. Jest to rezerwat archeologiczny i pomnik historii.
Opatów – podziemne miasto
Jest to zespół podziemnych korytarzy drążonych pod opatowskimi domami, ulicami i rynkiem. Piwnice te służyły od średniowiecza, a szczególnie w XVI i XVII wieku, za magazyny kupieckie. Opatów położony był bowiem na skrzyżowaniu wielkich szlaków handlowych. Dziś do zwiedzania udostępniono około 500 metrów podziemnej trasy turystycznej na trzech poziomach.
Będąc w Opatowie trudno też nie zauważyć monumentalnej, ufundowanej w XII wieku przez Kazimierza Sprawiedliwego lub Henryka Sandomierskiego, kolegiaty św. Marcina.
Ruiny walcowni żelaza z XIX wieku
Cisza, spokój, tylko świerszcze grają i leżący na uboczu, trochę zapomniany zabytek techniki.
To teren walcowni profili drobnych i blach grubych – końcowego etapu „ciągu fabryk nad rzeką Kamienna”, którego pomysłodawcą był Stanisław Staszic. Kamienna miała stać się osią energetyczną i transportową, wzdłuż której rozplanowano ciąg zakładów hutniczych i przetwórstwa żelaza tak aby cały proces technologiczny produkcji żelaza odbywał się z biegiem rzeki. Projektantem był Karol Knake, a zastosowane tu inżynieryjne rozwiązania wzbudzają podziw do dziś. Imponowało też wyposażenie zakładu.
Pod koniec 2024 roku mają ruszyć prace przekształcające teren w muzeum na świeżym powietrzu.
Ćmielów – stolica porcelany
Z czego Ćmielów słynie każdy wie. Fabryka porcelany w Ćmielowie jest jedną z najstarszych polskich fabryk. Ręcznie wykonywane filiżanki powstawały tu już w 1790 roku. I choć miasto nie wykorzystuje turystycznie swojej pozycji króla białego złota tak jak to robi chociażby Miśnia, to ponad dwustuletnia historia produkcji porcelany zobowiązuje. Jakiś czas temu na rynku miejskim pojawiły się fikuśne instalacje i zaczęto to miejsce nazywać Rynkiem Porcelanowym. I bardzo dobrze! Jest miło i przyjemnie.
Miejscem znanym i lubianym jest oczywiście Żywe Muzeum Porcelany, gdzie można na własne oczy zobaczyć proces powstawania tej luksusowej ceramiki. Jest też 22-sto metrowy piec – najwyższy do dziś zachowany tego typu obiekt w Europie.
Wąchock – miasto z kawałów
O Wąchocku słyszał każdy. Każdy opowiadał kawały o sołtysie z Wąchocka. Przynajmniej jakiś czas temu😉. Ale nie każdy w Wąchocku był, nie każdy widział pomnik sołtysa, aleję kawałów i kamień przepowiadający pogodę. Nie każdy też wie, że oprócz śmichów chichów, w Wąchocku jest romański klasztor, a sam Wąchock i urzędujący tu Cystersi zapisali ważne karty w historii gospodarczej regionu.
Więcej o tym miasteczku i jego atrakcjach TUTAJ
Ścieżka STARa
Ścieżka STARa powstała w 2018 roku, z okazji 70-lecia uruchomienia fabryki ciężarówek. Polega to na tym, że w różnych punktach miasta poustawiane są ciężarówki STARa – a to pojazd wojskowy, a to strażacki, dźwig czy wywrotka. Nie jest to projekt zamknięty i co jakiś czas pojawiają się jakieś nowe eksponaty.
Ujazd – Zamek Krzyżtopór
Właściwie nie zamek tylko pałac, bo spełniał głównie funkcje reprezentacyjne. Budowę zainicjował w pierwszej połowie XVII wieku starosta stopnicki Krzysztof Ossoliński herbu Topór. Podobno budowla miała tyle okien ile dni w roku, w wieży znajdowała się sala jadalna ze szklanym stropem, przez który można było obserwować akwarium z egzotycznymi rybami.
Więcej o tym niesamowitym miejscu przeczytasz TUTAJ
