POLSKA ciekawe miejsca

Skanseny – powroty do przeszłości

napisany przez Agata

W samej końcówce 2021 roku ludzkość wypuściła w przestrzeń kosmiczną teleskop Webba – niesamowite urządzenie, które ma za zadanie obserwować i dać naukowcom dane aby ci mogli uzyskać odpowiedzi na pytania o… przeszłość. Jak to wszystko się zaczęło – jak zmieniała się organizacja kosmicznej materii, jak powstały gwiazdy i galaktyki.

Tu na Ziemi takimi opowiadaczami historii są ruiny, zamki, pałace, miejsca bitew, starówki miast. I właśnie skanseny.

Skanseny to takie soczewki przeszłości – miniświaty pokazujące nam życie bez komórek, samochodów, kombajnów i telewizorów. Wkraczając za ich bramy, szwendając się pomiędzy płotami i krytymi strzechą chałupami mamy wrażenie, że naprawdę cofnęliśmy się w czasie.

W wielu z nich możemy uczestniczyć w przeróżnych warsztatach i pokazach. To szalenie interesujące dla każdego, a dla urodzonych i żyjących w XXI wieku dzieci, dla których telefon stacjonarny i dyskietka są przedmiotami z innej epoki, zobaczenie na własne oczy tak dawnych sprzętów i spróbowanie samemu ubijania masła czy obsługi koła garncarskiego, jest przeżyciem porównywalnym z wyprawą na księżyc.

 

Oto lista najciekawszych skansenów na terenie Polski, które udało nam się dotychczas zobaczyć podczas naszych wycieczek po kraju.

 

 


Spis treści

WOJEWÓDZTWO MAZOWIECKIE

 Skansen w Kuligowie

WOJEWÓDZTWO ŁÓDZKIE

Skansen w Maurzycach

WOJEWÓDZTWO LUBELSKIE

Muzeum Wsi Lubelskiej; Zagroda Guciów na Roztoczu

WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE

Zalipie – Malowana Wieś; Skansen Taboru Kolejowego w Chabówce

WOJEWÓDZTWO WARMIŃSKO – MAZURSKIE

Skansen w Olsztynku

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE

Osada Jaćwiesko Pruska; Muzeum Etnograficzne w Puńsku; Skansen w Białowieży

WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO-POMORSKIE

Biskupin

WOJEWÓDZTWO DOLNOŚLĄSKIE

Szlak Ginących Zawodów; Skansen w Pstrążnej


 

WOJEWÓDZTWO MAZOWIECKIE

Skansen w Kuligowie

Kuligów to dziś letniskowa wieś położona w zakolu i nad starorzeczem Bugu. Leży na północ od Warszawy, zaledwie 45km od centrum stolicy. Kiedyś była to szlachecka wieś rodziny Kuligowskich, którzy pod koniec XV wieku przybyli tu z Kamieńca Mazowieckiego (obecnie Kamieńczyk nad Bugiem). 

Skansen Kultury Ludowej i Ziemiańskiej Doliny Narwi, Bugu i Liwca

Twórcą i właścicielem skansenu jest Pan Wojciech Urmanowski. Od ponad 20 lat zbiera i pokazuje sprzęty jakie można było spotkać w wioskach na Mazowszu i Podlasiu pod koniec XIX i w pierwszej połowie XX wieku. To zarówno malutkie przedmioty jak i wielkie maszyny oraz całe budynki.

Aż w głowie się kręci od ich ilości! 

Trochę szkoda, że brak opisów i tacy laicy jak my błądziliśmy trochę jak dzieci we mgle. Ale dla kogoś, kto się na temacie zna – miejsce zdecydowanie must see na mapie skansenów w Polsce.

Więcej na ten temat: TUTAJ

 

WOJEWÓDZTWO ŁÓDZKIE

Skansen w Maurzycach

Skansen Ziemi Łowickiej w Maurzycach

W Maurzycach zgromadzono ponad 40 obiektów architektury ludowej. Obiekty w większości datowane są na drugą połowę XIX i pierwszą połowę XX wieku. Są to zabytki z terenu dawnego Księstwa Łowickiego. Ich rozmieszczenie ukazuje dwa historyczne układy przestrzenne łowickiej wsi. Pierwszy to tzw. stara wieś – owalnica z centralnym placem wioskowym (XIX w.). Drugi to tzw. nowa wieś – czyli pouwłaszczeniowa ulicówka.

Spacer po tym dość sporym, otoczonym polami i lasem terenie to czysta przyjemność 😊.

Osobiście brakowało mi trochę ciekawszych opisów, które ograniczały się do informacji z kiedy jest dany obiekt i z jakiej wsi został przetransportowany. Ale nie można mieć wszystkiego 😉.

 

WOJEWÓDZTWO LUBELSKIE

Muzeum Wsi Lubelskiej

Muzeum Wsi Lubelskiej to jeden z największych skansenów w Polsce!

I jeden z najbardziej niesamowitych w jakich byłam 🥰 .

Tu można rzeczywiście przenieść się w czasie. Na roztoczańską wieś, na wieś Wyżyny Lubelskiej, na Powiśle, na Podlasie i Nadbuże… Do tego jest zrekonstruowane miasteczko z regionu… Jest dworek szlachecki… Są stajnie, pola, zagony i ogródki… Są łąki, zagajniki i sady… I mnóstwo zwierząt 🥰 .

Cała ta menażeria chadza sobie swobodnie po terenie. Spacerując więc od chałupy do chałupy spotykamy co i raz kury, gęsi, kaczki – wiosną dumnie prowadzące za sobą stada młodych ❤. Są też kozy, kozły, konie i krowy.

Więcej na ten temat przeczytasz TUTAJ

.

Zagroda Guciów na Roztoczu

Na Roztoczu, zaledwie 10km za Zwierzyńcem leży Guciów, a w nim maleńki skansen. Nie sposób tam nie trafić bo wszystko jest zlokalizowane przy szosie. Skansen jest maleńki, ale wart zobaczenia. Muzeum jest czynne od 09:00 do 17:00 oprócz poniedziałków. Gospoda: niedziela – czwartek 09:00 – 20:00, piątek – sobota 09:00-21:00. Wnętrza wyposażone są w kolorowe rękodzieło i stare sprzęty. Jest też kolekcja meteorytów z Polski i świata. Podobno Gospodarze prowadzą też ciekawą i szeroką działalność towarzyszącą taką jak np. pokazy dawnych technik kulinarnych, knajpka z kuchnią tradycyjną (tego jednak sami nie doświadczyliśmy)

 

WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE

Zalipie – Malowana Wieś

Zalipie to niewielka wieś położona nieopodal Tarnowa, w województwie małopolskim. Jest tu cicho i spokojnie. I są malowane chaty.

Malowane są domy, płoty, studnie i budy dla psów. Niektórzy zarzucają, że nie wszystkie obejścia są zdobione – to prawda. Niemniej jednak znalezienie tych kolorowych nie jest trudne. Ponadto nie ma tu kramów z pamiątkami i jarmarcznej atmosfery. W niedzielne sierpniowe przedpołudnie wieś żyła swoim spokojnym, sielskim rytmem. Widać, że mieszkańcy kultywują tę tradycję dla siebie, nie dla turystów.

Więcej na ten temat: TUTAJ

.

Skansen Taboru Kolejowego w Chabówce

To niesamowity skansen parowozów i historii kolejnictwa. Parowozownia została założona pod koniec XIX wieku. W okresie największego jej rozkwitu stacjonowało tu 80 parowozów obsługujących pociągi pasażerskie i towarowe do Krakowa, Nowego Sącza i Zakopanego.

Dziś obejrzeć tu można lokomotywy parowe, spalinowe, elektryczne, wagony, pługi śnieżne, żurawie kolejowe…

Co roku w sierpniu odbywa się Parowozjada, czyli parada czynnych zabytkowych lokomotyw parowych. Wspaniała impreza godna polecenia!

Na trasie Chabówka – Nowy Sącz można przejechać się pociągiem retro. www.parowozy.pl i www.skansenchabowka.pl

 

 WOJEWÓDZTWO WARMIŃSKO – MAZURSKIE

Skansen w Olsztynku

Muzeum Budownictwa Ludowego – Park Etnograficzny w Olsztynku

Na 100 ha, czyli naprawdę dużym terenie, zgromadzono około 70 obiektów. Jest to jeden z większych skansenów w których byłam.

Znajdują się tu zabudowania wiejskie z Warmii, Mazur, Powiśla i terenów Litwy czyli z czterech historycznych regionów dawnych Prus Wschodnich. Pochodzą one z różnych czasów – od XVIII stulecia do pierwszej połowy XX wieku.

Pierwszy skansen powstał jako „Muzeum Wsi w Królewcu” w roku 1909 i zlokalizowany był właśnie na obrzeżach Królewca. W 1937 podjęto decyzję o przeniesieniu ekspozycji do Olsztynka.

 

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE

Osada Jaćwiesko Pruska

Jaćwingowie to jeden z ludów bałtyjskich (Bałtowie) zamieszkujący w czasach średniowiecza obecną Suwalszczyznę. 

Osada Jaćwiesko – Pruska położona jest w pobliżu Puńska i powstała za sprawą Petrasa Lukoseviciusa. Na dość dużym terenie możemy oglądać grodzisko i chaty wiejskie. Zapoznajemy się także z jaćwieską i pruską symboliką, ich wierzeniami i zwyczajami. 

Więcej na ten temat: TUTAJ

.

Muzeum Etnograficzne w Puńsku

Może to nie do końca skansen sensu stricte, ale na pewno punkt na mapie Suwalszczyzny, który koniecznie trzeba odwiedzić.

Puńsk, czyli Punskas inaczej Mała Litwa. Z racji swego położenia oraz historii w Puńsku żyje dziś więcej Litwinów niż Polaków (ok. 80 % do 20%). Splatają się tu więc tradycje, kuchnia, święta, języki i obyczaje.

Prekursorem i wieloletnim kustoszem muzeum był emerytowany nauczyciel – Józef Vaina. Prowadził tam lekcje, uczył tkania krajek litewskich. Od 1968 roku zbierał „starocie”, fotografował  przeznaczone do rozbiórki domy i zagrody chłopskie, nagrywał zanikające pieśni ludowe, opowiadania, legendy.

Dziś kolekcję tę można oglądać w Domu Kultury Litewskiej w Puńsku. Opiekuje się nią Maria Misiukanis – córka Józefa Vainy. Kolekcja zaś liczy ponad 2 tysiące eksponatów związanych z gospodarstwem domowym, uprawą roli i rzemiosłem.

O dziele swego ojca opowiada w szczegółach i z sentymentem. Historia, legendy, tradycje, ornamenty i ich znaczenie – wszystko to układa się w niesamowitą całość podczas niezwykle wartościowej i niesamowitej wizyty w tym muzeum.

Więcej o atrakcjach Suwalszczyzny znajdziesz we wpisie: Suwalszczyzna – “kraina jak baśń”

 .

Skansen w Białowieży

Zespół budownictwa drewnianego ludności ruskiej Podlasia

Zdecydowanie warto odwiedzić to malownicze miejsce, leżące na skraju Białowieży, na terenie przysiółka Kropiwnik, będącego częścią dawnej wsi Zastawa – osady zniszczonej przez Niemców w czasie II wojny światowej.

Skansen należy w całości do prywatnych właścicieli – oni byli pomysłodawcami jego utworzenia (1978), oni sprowadzają do niego obiekty, restaurują, udostępnianą zwiedzającym.

Można tu zobaczyć drewniane budownictwo z przedpola puszczy. Najstarsza, kryta strzechą chałupa, datowana jest na rok 1885 i pochodzi ze wsi Czyżyki. Kapliczka nad stawem to replika położonej we wsi Nowe Berezowo, a stojący obok krzyż upamiętnia tysiąclecie chrztu Rusi.

O innych atrakcjach Białowieży przeczytasz TUTAJ

 

WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO-POMORSKIE

Biskupin

Biskupin – najstarsza osada odkryta na terenie Polski. Usytuowana jest na wyspie na Jeziorze Biskupińskim. Założono ją w VIII wieku i zamieszkiwano przez około 150 lat. Szacuje się, że w okresie największego rozkwitu liczba ludności wynosiła około 1000 osób. Na terenie Biskupina znajdowało się około 100 domostw. Dokładnie nie wiadomo dlaczego gród opuszczono. Jedna z teorii mówi o podniesieniu się wód jeziora.

Dziś Biskupin to rezerwat archeologiczny. Bardzo dokładnie zrekonstruowano dawne wały obronne, falochrony, bramy, ulice i zabudowania. www.biskupin.pl

 

WOJEWÓDZTWO DOLNOŚLĄSKIE

Szlak Ginących Zawodów

(Kudowa Zdrój)

To położone w Kudowie Czermnej (niedaleko Kaplicy Czaszek) gospodarstwo  Urszuli  i Bogusława Gorczyńskich.  Zobaczyć tutaj można pokaz garncarstwa, kowalstwa, ręczny wyrób masła, zwierzyniec, wiatrak i chatkę robótek ręcznych. W domu chleba znajduje się piec opalany drewnem, w którym wypiekany jest chleb. Chętni w mogą własnoręcznie ulepić sobie miseczkę na kole garncarskim, a świeżemu chlebowi ze smalcem oprzeć się po prostu nie można! 😊 W jednej z izb oglądamy stroje ludowe z różnych regionów Polski, na podwórku stoją liczne sprzęty używane w dawnych latach w gospodarstwach.

www.szlakginacychzawodow.com.pl

.

 Muzeum Kultrury Ludowej Pogórza Sudeckiego

Skansen w Pstrążnej

(Kudowa Zdrój)

Muzeum położone jest w wiejskiej dzielnicy Kudowy Zdrój – w Pstrążnej – i działa jako skansen od 1984 roku. Można tu oglądać stare domy, z których każdy jest bogato wyposażony w stare sprzęty i przedmioty używane od XVIII wieku, można dowiedzieć się z czego ludzie tutaj dawniej żyli, zajrzeć do izby zwanej „Galerią Ziół”. Jest też „Chatka Czarownicy” oraz przywołujące szczęście, płodność i zdrowie „Drzewo Magiczne”, z giętkich gałązek którego czarownice wykonywały swe latające miotły. 

O innych atrakcjach w Kudowie Zdrój, Górach Stołowych i okolicy przeczytasz we wpisie: Góry Stołowe – szlaki i inne atrakcje

 

 

Więcej o ciekawych miejscach w Polsce: POLSKA – ciekawe miejsca

 

Podobał Ci się wpis? Będzie mi bardzo miło, jeżeli podzielisz się nim ze znajomymi i zostaniesz moim stałym czytelnikiem na blogu, Facebooku i Instagramie 

 

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x